ραδιαισθησία, διαίσθηση, ενόραση, έμπνευση κλπ. Επίσης, ποικίλλει απεριόριστα από άτομο σε άτομο. Εντούτοις διέπεται από ορισμένους γενικούς νόμους, πχ: το δυναμικό της αυξάνει όταν αυτή συνειδητοποιείται. Η ψυχική ενέργεια είναι παν ό,τι έχουμε, παν ό,τι είμαστε. Το ποιόν της καθορίζει το ποιόν μας, άρα και το πεπρωμένο μας. Αλλά τι καθορίζει το ποιόν της ενέργειάς μας; Η σκέψη – η βασική, η ανώτερη λειτουργία της ψυχικής ενέργειας. «Όπως σκέπτεται κανείς στην καρδιά του έτσι και είναι». Είμαστε ό,τι σκεπτόμαστε. Η σκέψη λοιπόν είναι το κλειδί που θα ανοίξει τις πύλες του μέλλοντός μας, και όχι μόνο στο γήινο αλλά και στο αόρατο πεδίο. Η ουσία των σκέψεών μας είναι ο δημιουργός του παρόντος μας και θα είναι ο δημιουργός του μέλλοντός μας, αφού η σκέψη είναι ο κύριος καρμικός παράγοντας. Είναι δημιουργός όπως και καταστροφέας. Έτσι, η σκέψη είναι η μεγαλύτερη συμπαντική δύναμη. «Ο Κόσμος είναι σκέψη».

Η διδασκαλία επισημαίνει διαρκώς την ανάγκη για καθαρή, πειθαρχημένη και δημιουργική σκέψη. Η άσκηση στην τέχνη του σκέπτεσθαι οδηγεί στην πειθαρχία της σκέψης και η πειθαρχία της σκέψης οδηγεί στην αγνότητά της, αλλά η αγνή καθαρή σκέψη ισοδυναμεί με δημιουργική σκέψη. Τι σημαίνει όμως «καθαρή» ή «αγνή» σκέψη; Σημαίνει απλώς τη σκέψη η οποία είναι απαλλαγμένη από προσωπική επιθυμία, δηλαδή από αστρική ύλη. Με άλλα λόγια, σημαίνει ικανότητα χρήσης του ανώτερου νου γιατί ο κατώτερος νους ή διάνοια είναι πάντα δεμένος με το στοιχείο της επιθυμίας (Kama-manas). Η διάνοια λοιπόν λειτουργεί με την τυπική (κατώτερη ή κοινή) λογική η οποία είναι ασφαλής και αναγκαία για την επιβίωση, ωστόσο στον πνευματικό δρόμο είναι αναγκαία και η υπέρβασή της – όχι η κατάργησή της αλλά η υπόταξή της στον ανώτερο νου.

Ο ανώτερος νους αποτελεί τη βάση της ανώτερης Τριάδας (atman-buddhi-manas, κατά την Ανατολική ορολογία), και συνιστά το στοιχείο της πνευματικότητας. Χωρίς πνευματικότητα, η Ατραπός είναι ανέφικτη όπως και η αθανασία, αφού το αθάνατο τμήμα της ανθρώπινης οντότητας είναι η ανώτερη Τριάδα, η τριπλή έκφραση του «πνευματικού σπέρματος» ή μονάδας. «Ούτε η καλοσύνη μόνη ούτε η εξυπνάδα μόνη οδηγεί σε Εμάς. Χρειάζεται κάτι περισσότερο. Μπορεί να είναι κανείς ένας Αριστοτέλης ή ένας Βάκων κι όμως τα ρεύματά του να μη Μας φθάνουν…». Αυτό το «περισσότερο» είναι πνευματικότητα, ή αφύπνιση του ανώτερου νου, ο οποίος είναι δεμένος με το Buddhi-ενόραση και με το Atman-Παγκόσμιο Νου. Ο ανώτερος λειτουργεί με καθαρή σκέψη, ασχολείται με τη φιλοσοφία, θρησκεία, επιστήμη, τέχνη, αντικείμενα τα οποία, στην υψηλή τους έκφραση είναι από τη φύση τους πέρα από προσωπικές επιθυμίες.
Όταν η κατώτερη διάνοια, ο «φονιάς του Πραγματικού» σιγήσει, τότε ανατέλλει ο ήλιος του ανώτερου ή Πνευματικού Κόσμου. «Η διανόηση αδυνατεί να αντιληφθεί την υπεροχή της πνευματικής ύπαρξης. Η διάνοια καλλιεργείται από φυσικά αίτια (εγκέφαλο) και τείνει σε φυσικά αποτελέσματα (υλική ευημερία) και μόνο.» (Επιστολές των Μαχάτμας). Η λειτουργία της πνευματικότητας διασφαλίζει τη διηνεκή Ύπαρξη ή αθανασία. «Το ζήτημα είναι όχι αν κάποιος είναι αρκετά καλός για να ζήσει αλλά αν μπορεί να ζήσει σε ανώτερα επίπεδα ύπαρξης, όπου τελικά πρέπει να εξελιχθεί η ανθρωπότητα. Έχει αποκτήσει την ικανότητα να ζήσει με το διαρκές τμήμα της φύσης του; Αν όχι, τότε έχει φθάσει στην άκρη του σχοινιού του».

Έτσι, η ποιότητα της σκέψης καθορίζει τις δυνατότητες ενός αυτοσυνείδητου όντος. Η Άγκνι Γιόγκα είναι η επιστήμη του σκέπτεσθαι, και επομένως η επιστήμη του Είναι, αφού «ταυτόν εστίν Τε νοείν και είναι» (Παρμενίδης).