Σε ολόκληρη τη ζωή μας, η ψυχή τείνει με ακατανίκητη ορμή προς την ανάληψη ευθυνών και την υπακοή στους ηθικούς νόμους, θείους και ανθρώπινους.

Επί πολλά έτη και, προ φανώς πολλές ενσαρκώσεις, αντιλαμβανόμαστε τους ηθικούς νόμους πολύ αμυδρά, έως ότου έλθει η ώρα να αρχίσουμε να στρεφόμαστε προς την ψυχή. Όταν καταλάβουμε ότι η ψυχή είναι η καθοδηγητική δύναμη της ζωής μας, τότε αρχίζει να αναδύεται το αίσθημα του σωστού και του λάθους. Αναλαμβάνοντας την ευθύνη του εαυτού μας, αρχίζουμε να δημιουργούμε στο νου μας την έννοια του ηθικού, του μη εγωιστικού και του αληθινού. Το αίσθημα της υπευθυνότητας είναι η πρώτη ένδειξη της παρουσίας της ψυχής. Όταν είμαστε νέοι, το αίσθημα αυτό εκδηλώνεται στο εξωτερικό περιβάλλον μας μέσω της οικογένειας, της μόρφωσης, της επαγγελματικής δραστηριότητας και τους φίλους, δηλαδή όλα όσα αποτελούν τον κύκλο της εγρήγορσής μας. Από την ηλικία των επτά ετών και έπειτα, καθώς μεγαλώνουμε, η ψυχή δέχεται εντυπώσεις. 

Μέσα από το φακό των ψυχικών οφθαλμών βλέπουμε τη ζωή μας να αντιβαίνει την ηθική της ψυχής μας. Ο Πυθαγόρας είχε αντιληφθεί αυτό το γεγονός και για το λόγο αυτό, ζητούσε από τους μαθητές του να εξετάζουν τις καθημερινές πράξεις τους στο τέλος της ημέρας: Τι έπραξα σήμερα; Τι καλύτερο θα μπορούσα να είχα πράξει; Στη συνέχεια, αν είχαν διαπράξει κάποιο σφάλμα, έπρεπε να συλλογίζονται το αντίθετο από εκείνο. Η διαδικασία αυτή προκαλεί ένταση. Η ένταση προκαλεί τριβή και η τριβή παράγει το πυρ που κατακαίγει τα εσωτερικά σκουπίδια. Πάντοτε μας δίδεται μια δεύτερη ευκαιρία να επανορθώσουμε ένα σφάλμα μεταβάλλοντας τον εαυτό μας και την ηθική μας, ώστε να συγχρονιστούμε τελικά με την ψυχή. Ας θυμόμαστε ότι αυτό απαιτεί πολύχρονη εργασία, πολλές ζωές και υπομονή. 

«Για τούτο σας λέγω, κάθε αμαρτία και βλασφημία θα συγχωρεθεί στους ανθρώπους.  Η βλασφημία όμως κατά του Πνεύματος, δεν θα συγχωρεθεί στους ανθρώπους»

(Κατά Ματθαίον, 12:31)

Πολλοί μεγάλοι άνδρες και γυναίκες ήλθαν και μας έδωσαν κανόνες και παραδείγματα ορθού βίου, ηθικής και υπευθυνότητας. Ανέλαβαν μεγάλες ευθύνες και πρόσφεραν μεγάλες θυσίες, μερικές φορές μέχρι θανάτου, προκειμένου να μεταφέρουν το θείο μήνυμα από τα ύψιστα πεδία. Ο Γκαουτάμα Βούδα μάς έδωσε τις τέσσερις Ευγενείς Αλήθειες και το Οκταπλό Μονοπάτι: Μην ταυτίζεστε με τα υλικά πράγματα ή τις επιθυμίες. Αναπτύξτε σωστή αίσθηση αξιών. Μη θεωρείτε ότι τα υλικά αποκτήματα, ή ακόμη και η υλική υπόστασή σας, έχουν μείζονα σπουδαιότητα. Ακολουθεί η διδασκαλία για το ευγενές Οκταπλό Μονοπάτι, που αρχίζει με τις αληθινές αξίες και ολοκληρώνεται με την αληθινή ευτυχία.

Ο Μωυσής έφερε τις Δέκα Εντολές. Παρά την ομιχλώδη ιστορία τους, οι Δέκα Εντολές παρέχουν ένα βασικό πλαίσιο ηθικής που ακόμη διατηρεί την ισχύ του. Αργότερα, ο Αριστοτέλης έγραψε περί ηθικής στο έργο του «Ηθικά Νικομάχεια» (από το όνομα του γιου του Νικόμαχου), αντλώντας από τον Πλάτωνα που δίδασκε πως όλα όσα κάνει κάποιος είναι, τελικά, για το καλό. Ο Διδάσκαλος Ιησούς, μας παρέδωσε την Κυριακή Προσευχή:
«Πάτερ, ο εν τοις Ουρανοίς, αγιασθήτω το όνομά σου, ελθέτω η βασιλείου Σου, γενν ηθήτω το θέλημά Σου ως εν Ουρανώ και επί της γης…..»
Η προσευχή, η ανιδιοτελής προσευχή πάντοτε φέρνει αποτέλεσμα. 

Ας θυμόμαστε ότι εξελισσόμαστε ως όντα και απαιτείται χρόνος ώστε να αποβούμε ένα με την ηθική. Οι περισσότεροι από εμάς αποτελούν μείγμα καλού και κακού, και γι’ αυτό θα πρέπει να συγχωρούμε τον εαυτό μας για τα σφάλματά του και να συνεχίζουμε τον αγώνα  μας προς τελειοποίηση της ηθικής που ήδη υπάρχει μέσα μας (Ναι, ήδη υπάρχει). Η συνείδησή μας πάντα μας ενημερώνει αν δεν πρέπει να πράξουμε κάτι. Αυτή, αγαπητοί αδελφοί και αδελφές είναι η ψυχή, σιωπηλή αλλά ακλόνητη. Τα μεγάλη έθνη που άνθισαν και κατόπιν χάθηκαν, όλα διέθεταν ένα βασικό σύστημα ηθικής που είχαν εγκαθιδρύσει οι πρώτοι καθοδηγητές τους. Ο θρύλος του Βασιλιά Αρθούρου και του Κάμελοτ αποτελεί ένα πολύ καλό παράδειγμα υψηλών επιδιώξεων για ένα νέο κόσμο, θεμελιωμένο στην ηθική και την υπευθυνότητα. 

Έχουμε ευθύνη απέναντι στους Διδασκάλους που υπηρετούμε, και μπορούμε να τιμήσουμε αυτή την ευθύνη αποφεύγοντας σκέψεις αλλά και τόπους που απέχουν πολύ από κάθε κοινό αίσθημα ηθικής και υπεύθυνης συμπεριφοράς. Θα πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγουμε αμφότερα διότι, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος στις προειδοποιήσεις του:
«Δεν διεξάγουμε πάλη με σάρκα και αίμα αλλά με τις αρχές, τις εξουσίες, τους κοσμοκράτορες του σκοτεινού τούτου κόσμου, με τα πονηρά πνεύματα στους ουρανούς»
(Προς Εφέσιους, 6:12)
Η λέξη «ουρανοί» δεν αναφέρεται φυσικά, στον ορατό ουρανό.

Το μονοπάτι είναι δύσκολο και γεμάτος παγίδες ενώ ο εγωισμός παρακινεί τον άνθρωπο σε σφάλματα. Πάντοτε θα πρέπει να ελέγχουμε τα κίνητρά μας διότι πρέπει να είναι αγνά. Μπορούμε να ερωτούμε τον εαυτό μας κάθε φορά: Αυτό που κάνω υπηρετεί την ψυχή και την ανθρωπότητα; Επιτρέπει στη Χριστική αρχή να εισέλθει στη ζωή μου και κατόπιν να ακτινοβολήσει στο περιβάλλον μου; Υπάρχουν περισσότερες από μία αλήθειες που θα πρέπει να μεταδοθούν. Ο χειρότερος εχθρός του Διδασκάλου δεν προέρχεται από τις δυνάμεις του σκότους αλλά από το οικείο περιβάλλον. Τα αθώα σφάλματά μας, τα προβλήματα της προσωπικότητας, οι κατώτερες επιθυμίες μας (που θα έπρεπε να είχαν ήδη κυριαρχηθεί) και το αίσθημα της χωριστικότητας, όλα αυτά επηρεάζουν τη συλλογική αύρα της ανθρωπότητας. Όταν κάποιος πέφτει (ηθικά), δημιουργείται μια «οπή», ένα κενό το οποίο εκμεταλλεύονται εκείνοι που επιθυμούν να συμβεί μια πτώση, και τότε το κακό εισέρχεται. Η ηθική και η υπευθυνότητα όμως, αποτρέπουν την πτώση.

Είναι πολύ σημαντικό να είμαστε άφοβοι. Δίχως την αφοβία ανακύπτει παράνοια και παραλυσία. Η αφοβία είναι ο σταθερός βράχος που όλοι θα έπρεπε να αναζητούμε. Στη «Φωνή της Σιγής», η Έλενα Π. Μπλαβάτσκυ δίνει μια από τις πιο περιεκτικές περιγραφές της ατραπού και των ηθικών προϋποθέσεών της:
«Δεν υπάρχει παρά ένας δρόμος που οδηγεί στην ατραπό, και στο τέρμα του μόνο μπορεί να ακούσει κανείς τη Φωνή της Σιγής. Η σκάλα από όπου ανεβαίνει ο μαθητής, είναι φτιαγμένη από σκαλοπάτια οδύνης και δοκιμασίας, που η φωνή της αρετής και μόνο μπορεί να κάνει να σιγήσουν οι φωνές τους. Δυστυχία σου λοιπόν, ω μαθητή, αν υπάρχει έστω και ένα ελάττωμά σου που να μην το έχεις πίσω σου αφημένο. Γιατί τότε η σκάλα θα υποχωρήσει και θα σε αναποδογυρίσει. Το πόδι της στηρίζεται μέσα στη βαθιά λάσπη των αμαρτιών και των λαθών σου, και πριν θελήσεις να περάσεις τη βαθιά αυτή άβυσσο της  ύλης, θα πρέπει τα πόδια σου να έχεις πλύνει μέσα στα νερά της απάρνησης.» 

«Πρόσεχε, μη βάλεις πόδι λερωμένο ακόμη επάνω στο πρώτο σκαλοπάτι. Δυστυχία σε αυτόν που θα τολμήσει να μολύνει έστω και ένα σκαλοπάτι, με τα πόδια λερωμένα από τη λάσπη. Ο βούρκος, ο ακάθαρτος και γλιστερός, θα ξεραθεί και το πόδι του στον τόπο θα  καρφώσει. Σαν το πουλί μέσα στην ξόβεργα του δολερού κυνηγού πιασμένο, θα εμποδιστεί να ανέβει πιο ψηλά. Οι κακίες του θα πάρουν ευθύς μορφή και θα τον τραβήξουν προς τα κάτω. Τα αμαρτήματά του θα υψώσουν τη φωνή τους, όπως το τσακάλι που μετά το ηλιοβασίλεμα γελάει και θρηνεί. Οι σκέψεις του, στρατιά θα γίνουν και αιχμάλωτό τους θα τον σύρουν.»

( Από το περιοδικό «The Path», όργανο της Θεοσοφικής Εταιρείας της Αμερικής, Μάιος-Ιούνιος 2007)